Poylin Medikal · Omurilik Felci ve Mobilite
Omurilik Felci (Paraplejik/Tetraplejik) Sonrası Mobilite: Yaralanma Seviyesine Göre Hangi Sandalye?
Omurilik yaralanmasından sonra hangi tekerlekli sandalyenin uygun olduğu, büyük ölçüde yaralanmanın omurganın hangi seviyesinde olduğuna bağlıdır. Boyun seviyesindeki bir yaralanma ile bel seviyesindeki bir yaralanma; kol gücü, gövde dengesi ve günlük bağımsızlık açısından çok farklı ihtiyaçlar doğurur. Bu rehberde yaralanma seviyesine göre mobilite seçeneklerini, akülü desteğin ne zaman gerektiğini ve uzun vadede omuz ve cilt sağlığını korumanın yollarını anlatıyoruz.
Poylin Medikal Editör Ekibi · Son kontrol: 19 Kasım 2026
Kısa cevap
Klinik rehberlere göre göğüs (T) ve bel (L) seviyesindeki yaralanmalarda kullanıcılar çoğunlukla hafif ve ayarlanabilir bir manuel sandalyeyle bağımsız hareket edebilir. C7–C8 seviyesinde manuel sandalye ev ve toplum içinde kullanılabilir; rampa ve engebeli zeminde yardım gerekebilir. C5–C6 seviyesinde dış mekân ve toplum içi hareket için çoğunlukla akülü sandalye gerekir. C1–C4 seviyesinde ise baş, çene veya nefesle kontrol edilen akülü sandalyeler kullanılır. Manuel sandalye kullanabilen kişilerde de uzun mesafeler ve omuz koruması için akülü dönüşüm aparatı veya ikinci bir akülü sandalye değerlendirilebilir. Kesin karar, rehabilitasyon ekibinin değerlendirmesiyle verilmelidir.
01 · Yaralanma seviyesi
Yaralanma seviyesi sandalye seçimini neden belirler? Omurilik, beyinden gelen komutları vücuda taşıyan ana yoldur. Yaralanma seviyesi yükseldikçe etkilenen kas grupları artar. Bu nedenle yaralanma seviyesi; kişinin sandalyeyi kendi itip itemeyeceğini, gövdesini dengede tutup tutamayacağını ve hangi kumandayı kullanabileceğini doğrudan etkiler.
TETRAPLEJİ
Boyun (servikal) seviyesi Kollar, eller, gövde ve bacaklar farklı derecelerde etkilenir. Seviye yükseldikçe el fonksiyonu azalır ve akülü sandalye ihtiyacı artar.
PARAPLEJİ
Göğüs (torakal) seviyesi Kollar ve eller çalışır. Gövde dengesi seviyeye göre değişir; kullanıcıların çoğu manuel sandalyeyi bağımsız kullanabilir.
ALT SEVİYE
Bel (lomber) seviyesi Gövde dengesi genellikle iyidir. Bazı kullanıcılar destekle kısa mesafe yürüyebilir, uzun mesafede tekerlekli sandalye kullanabilir.
Tam ve eksik yaralanma farkı: Aynı seviyede yaralanması olan iki kişi, yaralanmanın tam (komplet) veya eksik (inkomplet) olmasına göre çok farklı fonksiyonlara sahip olabilir. Aşağıdaki bilgiler genel bir çerçevedir; kişiye özel değerlendirme her zaman esastır.
02 · Mobilite haritası
Yaralanma seviyesine göre mobilite haritası ABD'deki Omurilik Tıbbı Konsorsiyumu'nun (Paralyzed Veterans of America bünyesinde) "Travmatik Omurilik Yaralanması Sonrası Beklenen Sonuçlar" klinik rehberi, motor açıdan tam yaralanmalar için beklenen tekerlekli sandalye kullanımını tanımlar. Aşağıdaki tabloda bu beklentiler, değerlendirilebilecek çözümlerle birlikte özetlenmiştir:
Seviye Rehberdeki beklenti Değerlendirilebilecek çözümler C1–C4 Akülü sandalye baş, çene, dil veya nefesle kontrol edilen kumandalarla kullanılır; manuel sandalye kendi başına kullanılamaz. Alternatif kumandalı, tilt ve sırt yatırma özellikli akülü sandalye C5 Akülü sandalye U şeklinde joystick ile bağımsız kullanılır; manuel sandalyede dış mekânda yardım gerekir. Özel joystick başlıklı, pozisyon özellikli akülü sandalye C6 Akülü sandalye toplum içinde bağımsız kullanılır; manuel sandalye düz zeminde bağımsız ile kısmi yardım arasıdır. Akülü sandalye; ev içi için hafif manuel sandalye veya akülü dönüşüm aparatı C7–C8 Manuel sandalye evde ve toplum içinde bağımsız kullanılır; rampa, kaldırım ve engebeli zeminde yardım gerekebilir. Aktif manuel sandalye; uzun mesafe için akülü dönüşüm aparatı T1–T12 Manuel sandalye rampa, kaldırım ve engebeli zemin dahil bağımsız kullanılır. Hafif ve ayarlanabilir aktif manuel sandalye; düzenli ayakta durma için ayağa kaldıran sandalye L1–S1 Uzun mesafede tekerlekli sandalye kullanılabilir; yardımcı cihaz ve ortezle yürüme mümkün olabilir. Hafif manuel sandalye; kısa mesafede yürüme yardımcıları
"Rehberdeki beklenti" sütunu, Omurilik Tıbbı Konsorsiyumu'nun "Outcomes Following Traumatic Spinal Cord Injury" rehberinden AIS A ve B yaralanmalar için özetlenmiştir. "Değerlendirilebilecek çözümler" sütunu ise genel bir yönlendirmedir; kişinin kilosu, kondisyonu, ağrısı ve yaşadığı çevre bu seçimi değiştirebilir.
03 · Manuel sandalye
Manuel sandalye kullananlar neye dikkat etmeli? Model Sistemler Bilgi Çeviri Merkezi'nin (MSKTC) omurilik yaralanması için hazırladığı manuel sandalye rehberine göre, sandalyeyi kendisi iten kullanıcılar için en önemli iki özellik hafiflik ve ayarlanabilirliktir. Rehber, ultra hafif sandalyeleri yaklaşık 13,6 kg'ın (30 pound) altındaki sandalyeler olarak tanımlar.
Aktif sandalye tercih edin
Sandalyeyi kalıcı olarak ve her gün kullanacak paraplejik bireyler için hafif ve kullanıcıya göre ayarlanabilen aktif sandalyeler en verimli seçenektir.
Sandalyeyi kullanıcıya göre kurdurun
Arka aksın mümkün olduğunca önde, ancak sandalyenin kolayca devrilmeyeceği şekilde ayarlanması itmeyi kolaylaştırır.
Doğru itiş tekniğini öğrenin
Kısa ve sık itişler yerine uzun ve yumuşak itişler omuzları korur. Bu tekniği bir terapistten öğrenin.
Sağlam taban ve uygun minder
Uzanırken ve iterken kaymamak için sağlam bir oturma tabanı ve basıncı dağıtan bir minder kullanın.
Ayrıntılar için Aktif Tekerlekli Sandalye Nedir, Kimler Kullanmalı? ve Tekerlekli Sandalyede Doğru Oturma Pozisyonu Nasıl Olmalı? rehberlerimize göz atabilirsiniz.
04 · Akülü destek
Akülü destek ne zaman gerekir? Akülü destek yalnızca yüksek seviyeli yaralanmalar için değildir. Manuel sandalye kullanabilen birçok kişi de uzun mesafeler, yokuşlar ve omuz ağrısı olan dönemler için akülü bir çözüme ihtiyaç duyabilir.
01 / TAM AKÜLÜ
Akülü tekerlekli sandalye C1–C6 seviyesindeki kullanıcılar için temel çözümdür. Kendi başına ağırlık aktaramayan kullanıcılarda tilt ve sırt yatırma özellikleri basıncın dağıtılması için önemlidir.
02 / DÖNÜŞÜM
Akülü dönüşüm aparatı Manuel sandalyeyi gerektiğinde elektrikli sürüşe dönüştürür. Evde manuel sandalyeyi kullanıp dışarıda uzun mesafeler için akülü destek isteyen kullanıcılar için pratik bir çözümdür.
03 / AYAKTA DURMA
Ayağa kaldıran sandalye Hekim tarafından uygun görülen kullanıcılarda düzenli ayakta durma, kemik yoğunluğu ve eklem hareket açıklığı açısından fayda sağlayabilir.
Ev ve araç uyumu: Akülü sandalyeler manuel modellere göre daha ağır ve daha büyüktür. Satın almadan önce evdeki kapı, banyo ve asansör ölçülerini, sandalyenin araca nasıl alınacağını planlayın. Dönüşüm aparatları ve ayağa kaldıran sandalyeler için
Ayağa Kaldıran Akülü Tekerlekli Sandalye rehberimize göz atabilirsiniz.
05 · Uzun vadeli sağlık
Omuz ve cilt sağlığını uzun vadede korumak Omurilik yaralanması olan kullanıcılar tekerlekli sandalyeyi onlarca yıl kullanır. Bu nedenle bugünkü sandalye seçimi, yıllar sonraki omuz ve cilt sağlığını da etkiler.
OMUZ
Omuzlar en değerli kaynaktır Sandalyeyi itmek ve transfer yapmak omuzları yorar. Hafif ve doğru ayarlanmış sandalye, doğru itiş tekniği, düzenli egzersiz ve gerektiğinde akülü destek omuzları korur.
CİLT
Bası yarasına karşı rutin MSKTC'nin cilt bakımı rehberi, sandalyede otururken her 15–30 dakikada bir en az 30–90 saniye basınç giderme hareketi yapılmasını ve cildin günde en az iki kez kontrol edilmesini önerir.
Duyu kaybı nedeniyle kullanıcı basıncı ve ağrıyı hissetmeyebilir. Bu yüzden basınç giderme hareketlerini kendi başına yapamayan kullanıcılarda pozisyon, bakım veren tarafından düzenli olarak değiştirilmeli; uygun bir minder ve yatakta havalı yatak gibi destek yüzeyleri değerlendirilmelidir.
Yatakta bası yarasına karşı destek yüzeyi olarak Poylin PY-600 havalı boru tipi yatağı , manuel sandalyeye akülü destek için Poylin P451 Akülü Dönüşüm Aparatı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
06 · Satın almadan önce
Sorulacak 7 soru Yaralanma seviyesi ve tipi nedir?
Seviye ile tam veya eksik yaralanma bilgisi, sandalye türünü belirlemenin ilk adımıdır.
Kullanıcı sandalyeyi kendi başına ve ağrısız itebiliyor mu?
İtemiyorsa veya omuz ağrısı varsa akülü destek değerlendirilmelidir.
Gövde dengesi ne durumda?
Sırt yüksekliği, yan destek ve emniyet kemeri ihtiyacını belirler.
Kullanıcı kendi başına ağırlık aktarabiliyor mu?
Aktaramıyorsa tilt özellikli sandalye ve basınç dağıtan minder önceliklidir.
Günlük mesafeler ve dış mekân koşulları nasıl?
Uzun mesafe ve yokuşlar için akülü sandalye veya dönüşüm aparatı düşünülmelidir.
Ev, araç ve iş ortamı sandalyeye uygun mu?
Kapı, asansör, banyo ve araç bagajı ölçülerini kontrol edin.
Rehabilitasyon ekibi sandalyeyi değerlendirip ayarlayacak mı?
Fizyoterapist ve ergoterapist desteği, doğru seçim ve doğru kurulumun anahtarıdır.
Seviyeye göre modellere hızlı bakış Model Tip Hangi ihtiyaç için? Poylin P152 TitanyumAktif manuel Paraplejik kullanıcılar için 12 kg hafif gövde, 120 kg taşıma kapasitesi Poylin P451 Dönüşüm AparatıAkülü dönüşüm aparatı Manuel sandalyeyi uzun mesafelerde elektrikli sürüşe dönüştürmek isteyen kullanıcılar Poylin P288 Multi FonksiyonelPozisyon özellikli akülü Tetraplejik kullanıcılar için tilt, elektrikli sırt yatar ve ayak kalkar, baş desteği; 2x58Ah batarya, 2x450W motor Poylin P301 Ultra LüksAyağa kaldıran akülü Hekim tarafından düzenli ayakta durması uygun görülen kullanıcılar
Ürün bilgileri ürün sayfalarından alınmıştır. Alternatif kumanda (çene, baş, nefes) gerektiren kullanıcılar için uygun model ve uyarlamalar hakkında ekibimize danışabilirsiniz. Kullanıcıya uygun model ve ayarlar rehabilitasyon ekibinin değerlendirmesiyle belirlenmelidir.
07 · Sık sorulan sorular
Merak edilenler. Paraplejik bireyler hangi sandalyeyi kullanmalı? Göğüs ve bel seviyesindeki yaralanmalarda kullanıcıların çoğu, hafif ve kullanıcıya göre ayarlanabilen bir aktif manuel sandalyeyle rampa ve kaldırım dahil bağımsız hareket edebilir.
Tetraplejik bireyler manuel sandalye kullanabilir mi? C7–C8 seviyesinde manuel sandalye ev ve toplum içinde kullanılabilir. C5–C6 seviyesinde toplum içinde çoğunlukla akülü sandalye gerekir. C1–C4 seviyesinde ise alternatif kumandalı akülü sandalye kullanılır.
Akülü dönüşüm aparatı kimler için uygundur? Manuel sandalyesini kullanabilen ama uzun mesafelerde, yokuşlarda veya omuz ağrısı olan dönemlerde akülü destek isteyen kullanıcılar için uygundur. Sandalye ile aparat uyumu satın almadan önce kontrol edilmelidir.
Omurilik felcinde ayakta durmanın faydası var mı? Hekim tarafından uygun görülen kullanıcılarda düzenli ayakta durma, kemik yoğunluğunun korunması ve eklem hareket açıklığı açısından fayda sağlayabilir. Kemik erimesi ve tansiyon düşmesi gibi riskler nedeniyle hekim onayı şarttır.
Bası yarasını önlemek için ne yapılmalı? MSKTC, sandalyede otururken her 15–30 dakikada bir en az 30–90 saniye basınç giderme hareketi yapılmasını ve cildin günde en az iki kez kontrol edilmesini önerir. Uygun minder ve yatakta destek yüzeyleri de önemlidir.
SGK omurilik felcinde akülü sandalye öder mi? Uygun sağlık raporu ve reçeteyle SGK, tekerlekli sandalye ve akülü sandalye için belirlenmiş tutarlarda ödeme yapar. Güncel tutarlar için SGK tekerlekli sandalye desteği rehberimize göz atabilirsiniz.
Bir sonraki adım
Yaralanma seviyenize uygun çözümü birlikte belirleyelim. Yaralanma seviyenizi, kol ve el fonksiyonunuzu, günlük mesafelerinizi ve rehabilitasyon ekibinizin önerilerini paylaşın; aktif, akülü ve dönüşüm çözümlerini birlikte değerlendirelim.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişiye özel tıbbi değerlendirme veya rehabilitasyon programının yerine geçmez. Omurilik yaralanması sonrası tekerlekli sandalye seçimi hekim, fizyoterapist ve ergoterapist değerlendirmesiyle yapılmalı, ürün kurulumu ve kullanımında üretici talimatları esas alınmalıdır.