Serebral Palsili Kullanıcılar İçin Tekerlekli Sandalye Neden Özel Olmalıdır?

Serebral palsi her kullanıcıda aynı şekilde görülmez. Bazı kişiler bağımsız olarak yürüyebilirken, bazı kullanıcılar günlük hareketliliklerinin önemli bir bölümünde tekerlekli sandalyeye ihtiyaç duyabilir.

Aynı şekilde bazı kullanıcıların gövde kontrolü iyi olabilirken bazı kişilerde gövde desteği gerekebilir. Bazı kullanıcılar başlarını bağımsız şekilde kontrol edebilirken, bazı kişiler için baş ve boyun desteği önem kazanabilir.

Bu nedenle bazı kullanıcılar için standart manuel bir sandalye yeterli olabilir. Gövde kontrolü sınırlı, uzun süreli oturum ihtiyacı bulunan veya pozisyonlandırma desteğine ihtiyaç duyan kullanıcılar için ise tilt, sırt yatırma, baş desteği, yan destekler veya bacak pozisyonlandırma gibi özellikler değerlendirilebilir.

1. Öncelikle Kullanıcının Oturma Pozisyonu Değerlendirilmelidir

Serebral palsili bir kullanıcı için sandalye seçmeden önce kullanıcının sandalye üzerindeki oturma pozisyonunun değerlendirilmesi önemlidir.

• Pelvisin konumu
• Kalça pozisyonu
• Gövde kontrolü
• Omuzların konumu
• Baş kontrolü
• Dizlerin pozisyonu
• Ayakların desteklenmesi

Örneğin kullanıcının gövdesini dik tutmakta zorlanması durumunda yalnızca daha rahat bir minder yeterli olmayabilir. Yan destekler, uygun bir sırt sistemi, pelvis desteği veya baş desteği de değerlendirilmelidir.

Gövde Kontrolü Neden Önemlidir?

Kullanıcı gövdesini bağımsız olarak dik tutabiliyorsa daha basit bir sandalye yeterli olabilir. Gövde kontrolünün sınırlı olduğu durumlarda ise yan destek, uygun sırtlık, pelvis desteği ve gerektiğinde baş desteği gibi özellikler değerlendirilebilir.

Özellikle uzun süre oturan kullanıcılarda sandalyede yana veya öne doğru kaymayı azaltmaya yardımcı olacak uygun pozisyonlandırma özellikleri önem kazanabilir.

2. Baş ve Boyun Desteği

Baş kontrolü sınırlı olan serebral palsili kullanıcılar için ayarlanabilir baş desteği önemli bir özellik olabilir. Baş desteği, başın geriye veya yana doğru düşmesini azaltmaya ve daha kontrollü bir oturma pozisyonu oluşturmaya yardımcı olabilir.

Ancak yalnızca baş desteğinin bulunması yeterli değildir. Desteğin yüksekliği, açısı ve kullanıcının baş pozisyonuna göre doğru şekilde ayarlanması gerekir.

3. Tilt ve Sırt Yatar Sistem Arasındaki Fark

Tilt Özelliği

Tilt sisteminde oturma yüzeyi ve sırtlık birlikte eğilir. Bu özellik bazı kullanıcıların farklı pozisyonlara getirilmesine, dinlenmesine ve uzun süreli oturumlarda vücut ağırlığının farklı şekilde dağıtılmasına yardımcı olabilir.

Özellikle kullanıcının kendi başına pozisyon değiştirmesinin zor olduğu durumlarda tilt sistemi değerlendirilebilir.

Sırt Yatar Sistem

Tilt ve sırt yatırma aynı özellik değildir. Sırt yatar sistemde sırtlık geriye doğru açılır. Bazı kullanıcıların gün içerisinde dinlenme veya pozisyon değiştirme ihtiyacına göre bu özellik de değerlendirilebilir.

4. Pelvis, Bacak ve Ayak Pozisyonlandırması

Serebral palside kas tonusundaki farklılıklar nedeniyle pelvis ve bacakların sandalye üzerindeki pozisyonu önem kazanabilir.

Bazı kullanıcılarda bacaklar içeri doğru kapanabilir, dışa doğru açılabilir veya birbirinden farklı pozisyonlarda kalabilir. Bu durumda kullanıcının ihtiyaçlarına göre bacak arası destek, uygun baldır desteği ve ayaklık sistemi değerlendirilebilir.

Ayaklık ve Baldır Desteği

Ayakların uygun şekilde desteklenmesi tüm oturma pozisyonunu etkileyebilir. Ayakların yeterince desteklenmemesi pelvis ve gövde pozisyonunun da değişmesine neden olabilir.

Bu nedenle ayaklık, baldır desteği ve diz pozisyonu birlikte değerlendirilmelidir. Spastisite veya istemsiz hareketlerin bulunduğu kullanıcılarda ayaklıkların güvenli ve uygun konumda olması ayrıca önemlidir.

Emniyet ve Pozisyonlandırma Kemeri

Pozisyonlandırma ekipmanları ile güvenlik ekipmanları aynı amaçla kullanılmaz. Pozisyonlandırma ekipmanları kullanıcının pelvis veya gövdesinin uygun konumlanmasına yardımcı olmak için değerlendirilirken, güvenlik ekipmanlarının işlevi farklıdır.

5. Oturma Genişliği ve Derinliği

Oturma Genişliği

Sandalyenin oturma genişliği kullanıcının vücut ölçülerine uygun olmalıdır. Gereğinden fazla geniş bir sandalye kullanıcının yana doğru kaymasına ve gövde kontrolünün zorlaşmasına neden olabilir.

Gereğinden dar bir oturma alanı ise rahatsızlık, basınç ve hareket kısıtlılığı oluşturabilir. Bu nedenle oturma genişliği ölçülerek belirlenmelidir.

Oturma Derinliği

Oturma derinliği de sandalye seçiminde önemli kriterlerden biridir. Derinliğin fazla olması diz arkasında baskı oluşturabilir veya pelvisin uygun şekilde konumlandırılmasını zorlaştırabilir.

Çok kısa bir oturma alanı ise uylukların yeterince desteklenmemesine neden olabilir. Özellikle çocuk kullanıcıların büyüme sürecinde ölçülerin yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.

6. Minder Seçimi

Serebral palsili kullanıcılar için minder yalnızca konfor amacıyla değerlendirilmemelidir. Uygun bir minder pelvisin daha stabil konumlanmasına, basınç dağılımının dengelenmesine, oturma konforuna ve pozisyonlandırmaya katkı sağlayabilir.

Özellikle uzun süre oturan ve hareket kabiliyeti sınırlı kullanıcılar için basınç yönetimi önemlidir. Bu nedenle minder seçimi, tekerlekli sandalye seçiminden ayrı düşünülmemelidir.

7. Manuel mi, Akülü Tekerlekli Sandalye mi?

Manuel veya akülü tekerlekli sandalye seçimi yapılırken kullanıcının motor becerileri ve bağımsızlık düzeyi dikkate alınmalıdır.

Akülü sandalye kullanımında joystick'in konumu ve kullanıcının kumandayı kontrol edebilme yeteneği de ayrıca değerlendirilmelidir.

8. Çocuk ve Yetişkin Serebral Palsili Kullanıcılar İçin Seçim

Çocuklarda Tekerlekli Sandalye Seçimi

Çocuklarda mevcut ölçülerin yanında büyüme ve gelişim süreci de dikkate alınmalıdır. Boy, oturma genişliği, oturma derinliği, gövde kontrolü, baş kontrolü ve bacak pozisyonu düzenli olarak yeniden değerlendirilmelidir.

Kullanıcı büyüdükçe ölçülerin uygunluğunu koruyabilmesi açısından ayarlanabilir sistemler avantaj sağlayabilir.

Yetişkin Kullanıcılar İçin Seçim

Yetişkinlerde sandalye seçimi yapılırken fiziksel özelliklerin yanında günlük kullanım süresi, ev ve dış ortam kullanımı, transfer yeteneği, refakatçi desteği ve bağımsız sürüş kapasitesi gibi faktörler de değerlendirilmelidir.

Özellikle gövde kontrolü sınırlı yetişkin kullanıcıların pozisyonlandırma ihtiyaçları daha önemli hale gelebilir.

9. Serebral Palside Spastisite Varsa Hangi Özellikler Önemlidir?

Spastisite bulunan kullanıcılarda istemsiz kasılmalar ve kas tonusundaki artış, sandalye üzerindeki pozisyonu etkileyebilir.

Bu durumda kullanıcının ihtiyaçlarına göre şu özellikler değerlendirilebilir:

• Baş ve boyun desteği
• Gövde ve yan destekler
• Bacak arası destek
• Baldır desteği
• Uygun minder
• Tilt sistemi
• Gerektiğinde sırt yatırma sistemi

10. Serebral Palsili Kullanıcı İçin Sandalye Seçiminde Yapılan Hatalar

• Sadece sandalye fiyatına bakmak
• Kullanıcının ölçülerini dikkate almamak
• “Daha geniş sandalye daha rahattır” düşüncesiyle seçim yapmak
• Baş ve gövde kontrolünü değerlendirmemek
• Tilt ve sırt yatırma sistemini aynı özellik olarak görmek
• Bacak ve ayak desteğini önemsememek
• Minderi standart bir ürün olarak değerlendirmek
• Çocuklarda büyüme sürecini hesaba katmamak
• Kullanıcının bağımsız sürüş kapasitesini değerlendirmemek
• Refakatçi ihtiyacını göz ardı etmek

11. Standart Sandalye mi, Pozisyonlandırmalı Sandalye mi?

12. Poylin'de Serebral Palsili Kullanıcılar İçin Değerlendirilebilecek Modeller

Poylin P130

Poylin P130, çocuk ve yetişkin kullanıcılar için farklı versiyonları bulunan çok özellikli bir tekerlekli sandalye olarak; tilt, sırt yatar sistem, baş desteği, yanal destekler, bacak arası destek ve baldır desteği gibi pozisyonlandırma özelliklerini bir araya getirir.

Dosyada yer alan bilgilere göre yetişkin versiyonunda oturma genişliği 46–52 cm, çocuk versiyonunda ise 41–46 cm arasında ayarlanabilmektedir.

Poylin P130 Fonksiyonel Çok Özellikli Tekerlekli Sandalyeyi İnceleyin

Poylin P958Y

Poylin P958Y; yetişkin kullanıcılar için tilt, tam yatan sırt, ayarlanabilir boyun desteği, yan destekler, abdüktör, baldır desteği, emniyet kemeri ve anti-tipper gibi özellikleri bir arada sunmaktadır.

Özellikle üst vücut kontrolü sınırlı yetişkin kullanıcıların pozisyonlandırma ihtiyaçları açısından değerlendirilebilir.

Poylin P958Y Spastik Yetişkin Tekerlekli Sandalyeyi İnceleyin

Poylin Manuel Tekerlekli Sandalye Modellerini İnceleyin

13. Serebral Palsili Kullanıcı İçin Tekerlekli Sandalye Seçim Kontrol Listesi

• ✓ Kullanıcının baş kontrolü nasıl?
• ✓ Gövde kontrolü yeterli mi?
• ✓ Kullanıcı bağımsız şekilde oturabiliyor mu?
• ✓ Spastisite veya istemsiz hareketler var mı?
• ✓ Pelvis ve bacak pozisyonlandırmasına ihtiyaç var mı?
• ✓ Baş desteği gerekli mi?
• ✓ Tilt sistemine ihtiyaç var mı?
• ✓ Sırt yatar sistem gerekli mi?
• ✓ Kullanıcı sandalyeyi kendi sürebiliyor mu?
• ✓ Refakatçi desteğine ihtiyaç var mı?
• ✓ Oturma genişliği ve derinliği uygun mu?
• ✓ Minder kullanıcının ihtiyaçlarına uygun mu?
• ✓ Çocuk kullanıcıda büyümeye bağlı ayarlama ihtiyacı var mı?
• ✓ Anti-tipper ve uygun fren sistemi mevcut mu?

Sonuç

Serebral palsili kullanıcılar için tekerlekli sandalye seçiminde temel amaç, kullanıcının bireysel hareket ve pozisyonlandırma ihtiyaçlarına uygun bir sistem oluşturmaktır.

Özellikle baş ve gövde kontrolünün sınırlı olduğu durumlarda; doğru ölçü, uygun minder, baş desteği, gövde desteği, pelvis ve bacak pozisyonlandırması, uygun ayaklık ve gerektiğinde tilt veya sırt yatırma özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle çocuklarda büyüme, gövde kontrolü ve oturma ölçüleri zaman içerisinde değişebileceğinden sandalye seçiminin gerektiğinde fizyoterapist, ergoterapist veya rehabilitasyon ekibiyle birlikte yeniden değerlendirilmesi uygun olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Etiketler