Poylin Medikal · Aktif Yaşam
Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Oturarak Yapılabilecek Günlük Egzersizler Gün boyu oturmak; omuzlarda gerginlik, boyunda sertlik, dolaşımda yavaşlama ve kas gücünde azalma gibi etkiler yaratabilir. Oturarak yapılan kısa egzersizler, özel bir alet ya da spor salonu gerektirmeden günlük rutine eklenebilir. Önemli olan, kişinin hareket kapasitesine uygun hareketleri güvenli şekilde ve düzenli yapmaktır.
Poylin Medikal Editör Ekibi · Son kontrol: 13 Kasım 2026
Kısa cevap
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre hiç hareket etmemektense biraz hareket etmek her zaman daha iyidir . Tekerlekli sandalye kullanıcıları da oturarak yapılan egzersizlerle hareketsiz geçen süreyi azaltabilir. Günlük rutine boyun ve omuz esnetmeleri , kol ve sırt güçlendirme , gövde dönüşleri , bacaklar kullanılabiliyorsa ayak bileği ve kalça hareketleri , ağırlık aktarma ve nefes egzersizleri eklenebilir. Başlamadan önce mutlaka frenleri kilitleyin, hareketleri ağrı sınırını zorlamadan yapın ve hangi egzersizlerin size uygun olduğunu bir fizyoterapistle belirleyin.
01 · Neden önemli?
Oturarak egzersiz neden önemlidir? Dünya Sağlık Örgütü'nün 2020 fiziksel aktivite kılavuzu, genel yetişkinler için önerilen aktivite düzeylerinin engelli bireyler için de geçerli olduğunu ve tekerlekli sandalye kullanıcılarının oturarak yapılan aktivitelerle hareketsiz geçen süreyi azaltabileceğini belirtir.
150–300 dakika Haftalık orta yoğunlukta aktivite önerisi (genel yetişkin hedefi)
Haftada 2 gün Kas güçlendirme aktivitesi önerisi
Biraz da olsa Hiç hareket etmemektense az da olsa hareket etmek yararlıdır
OMUZLAR
Yükü taşıyan eklemler Sandalye itme ve transferde yoğun kullanılan omuz çevresi kaslarını dengeli şekilde güçlendirmek eklemleri korumaya yardımcı olabilir.
ESNEKLİK
Sertliği azaltmak Uzun süre aynı pozisyonda oturmak boyun, göğüs ve kalça çevresinde sertliğe yol açabilir. Düzenli esneme bu gerginliği azaltmaya yardımcı olur.
DOLAŞIM
Hareketsizliği bölmek Kısa hareket araları, uzun süre hareketsiz kalmanın olumsuz etkilerini azaltmaya ve enerjiyi artırmaya yardımcı olabilir.
02 · Güvenlik
Başlamadan önce güvenlik kuralları SANDALYE
Sabit ve güvenli pozisyon Manuel sandalyede iki park frenini de kilitleyin. Akülü sandalyede kumandayı kapatın. Ayaklarınız ayaklıkta veya yerde sabit olsun. Kolçaklar hareketi kısıtlıyorsa açın veya kaldırın. VÜCUT
Kendi sınırınıza uyun Hareketleri yavaş ve kontrollü yapın, sıçratmayın. Nefesinizi tutmayın; hareket boyunca düzenli nefes alın. Ağrı, baş dönmesi, nefes darlığı veya göğüste baskı hissederseniz hemen durun. Yanınızda su bulundurun. Önce uzmanınıza danışın. Yakın zamanda ameliyat olduysanız, kalp veya tansiyon sorununuz varsa, his kaybı olan bölgeleriniz bulunuyorsa ya da omuzlarınızda ağrı varsa egzersizlere başlamadan önce hekiminize veya fizyoterapistinize danışın. Bu yazıdaki hareketler genel bir örnektir; size özel programın yerine geçmez.
03 · Isınma ve esneme
Boyun, omuz ve göğüs esnetmeleri Bu hareketler günün herhangi bir saatinde, özellikle uzun süre aynı pozisyonda kaldıktan sonra yapılabilir.
Boyun dönüşü Omuzlarınız aşağıda, dik oturun ve karşıya bakın. Başınızı yavaşça sol omzunuza doğru çevirin, 5 saniye tutun ve ortaya dönün. Aynısını sağ tarafa yapın.
Her yöne 3 tekrar
Omuz yuvarlama Kollarınız yanınızda serbestken omuzlarınızı yukarı, geriye ve aşağı doğru yavaş daireler çizerek yuvarlayın. Ardından yönü değiştirin.
Her yöne 5 tekrar
Göğüs esnetme Sırtınızı sandalyeden hafifçe uzaklaştırarak dik oturun. Omuzlarınızı geriye ve aşağı çekin, kollarınızı yanlara açın ve göğsünüzü öne doğru açın.
5–10 saniye tut, 5 tekrar
04 · Güçlendirme
Kol, omuz ve sırt güçlendirme Sandalye kullanıcılarında itme hareketleri göğüs ve omuzun ön kısmını daha çok çalıştırır. Sırt ve omuzun arka kısmını güçlendiren hareketler bu dengeyi desteklemeye yardımcı olabilir.
Kürek kemiği sıkıştırma Dik oturun, kollarınız yanınızda olsun. Kürek kemiklerinizi arkada birbirine yaklaştırır gibi sıkıştırın, birkaç saniye tutun ve gevşeyin.
10 tekrar
Elastik bantla geriye çekme Sabit bir noktaya bağlanmış egzersiz bandını iki elinizle tutun. Dirseklerinizi bükerek bandı göğüs hizasında kendinize doğru çekin ve yavaşça bırakın.
2 set × 10 tekrar
Kol kaldırma Kollarınızı yanlardan omuz hizasına kadar yavaşça kaldırın ve indirin. Omzunuzda ağrı varsa hareketi daha alçak bir seviyede yapın veya atlayın.
10 tekrar
Baş üstü hareketlerde dikkatli olun. Omuz ağrısı olan kullanıcılarda kolları baş üstüne kaldırmak ağrıyı artırabilir. Bant direncini ve tekrar sayısını fizyoterapistinizle birlikte belirleyin; hafif dirençle başlayıp kademeli artırın.
05 · Gövde ve dolaşım
Gövde, dolaşım ve nefes egzersizleri Üst gövde dönüşü Kollarınızı göğsünüzde çaprazlayın. Kalçanızı sabit tutarak gövdenizi yavaşça sola çevirin, 5 saniye tutun ve ortaya dönün. Aynısını sağa yapın. Gövde dengeniz zayıfsa bir elinizle kolçaktan destek alın.
Her yöne 5 tekrar
Ağırlık aktarma Gövdenizi öne eğerek veya yana yaslanarak kalçanızdaki baskıyı kısa süreliğine azaltın. Bu hareket aynı zamanda bası yarasını önlemeye yardımcı olur; sıklığını sağlık profesyonelinizle belirleyin.
Gün içinde düzenli aralıklarla
Ayak bileği pompası Bacaklarınızı kullanabiliyorsanız ayak parmaklarınızı kendinize doğru çekin, sonra uzağa doğru uzatın. Bu hareket bacaklarda dolaşımı destekler.
Her ayakla 2 × 5 tekrar
Kalça yürüyüşü Bacaklarınızı kullanabiliyorsanız sandalyenin kenarından tutunun, bir dizinizi yavaşça yukarı kaldırıp kontrollü şekilde indirin. Diğer bacakla tekrarlayın.
Her bacakla 5 tekrar
Derin nefes Ellerinizi karnınızın üzerine koyun. Burnunuzdan yavaşça nefes alırken karnınızın yükseldiğini hissedin, ardından dudaklarınızı hafifçe büzerek ağzınızdan yavaşça verin. Nefes verme süresini nefes alma süresinden biraz daha uzun tutmaya çalışın.
5–10 nefes
Doğru oturma pozisyonu egzersizlerin etkisini de artırır. Ayrıntılar için Tekerlekli Sandalyede Doğru Oturma Pozisyonu rehberimize göz atabilirsiniz.
06 · Günlük program
Örnek günlük program Egzersizi uzun tek bir seans yerine gün içine yaymak hem daha kolay hem de daha sürdürülebilirdir. Aşağıdaki program bir başlangıç örneğidir.
Zaman Hareketler Süre Sabah Boyun dönüşü, omuz yuvarlama, göğüs esnetme, derin nefes 5–10 dakika Gün içinde Ağırlık aktarma ve ayak bileği pompası, kısa hareket araları Düzenli aralıklarla, 1–2 dakika Öğleden sonra Kürek kemiği sıkıştırma, elastik bantla geriye çekme, kol kaldırma 10 dakika (haftada en az 2 gün) Akşam Üst gövde dönüşü, göğüs esnetme, derin nefes 5–10 dakika
Başlangıçta tekrar sayılarını azaltın ve vücudunuz alıştıkça kademeli olarak artırın.
DÜZENLİLİK
Sürdürülebilir alışkanlık Egzersizi her gün aynı saatlere bağlayın, örneğin kahvaltı sonrası. Telefonunuza hatırlatıcı kurun. Bir aile üyesiyle birlikte yapmak motivasyonu artırır. DAHA FAZLASI
Aktif yaşamı destekleyin Sandalyeyle dışarıda vakit geçirmek de hareket demektir. Adapte sporlar ve gruplar hakkında fizyoterapistinize danışın. Hafif bir sandalye günlük hareketi kolaylaştırır. Günlük hareketi kolaylaştıran sandalye seçenekleri için Akülü Sandalye mi Manuel Sandalye mi Daha İyi? rehberimize göz atabilirsiniz.
07 · Sık sorulan sorular
Merak edilenler. Tekerlekli sandalye kullanıcıları egzersiz yapabilir mi? Evet. Dünya Sağlık Örgütü, engelli bireylerin de kendi kapasitelerine uygun fiziksel aktivitelerden yararlanabileceğini ve tekerlekli sandalye kullanıcılarının oturarak yapılan aktivitelerle hareketsiz geçen süreyi azaltabileceğini belirtir.
Oturarak egzersiz ne sıklıkla yapılmalı? Esneme ve nefes egzersizleri her gün yapılabilir. Kas güçlendirme hareketleri için haftada en az 2 gün önerilir. Sıklığı ve yoğunluğu kişinin durumuna göre fizyoterapistle belirlemek en doğrusudur.
Egzersiz yaparken frenleri kilitlemek gerekli mi? Evet. Manuel sandalyede iki park freni de kilitlenmeli, akülü sandalyede kumanda kapatılmalıdır. Bu, hareket sırasında sandalyenin kaymasını önler.
Omuz ağrım varsa egzersiz yapabilir miyim? Omuz ağrısı varsa egzersize başlamadan önce hekim veya fizyoterapist değerlendirmesi önerilir. Baş üstü hareketlerden kaçınmak ve hafif dirençle başlamak genellikle daha güvenlidir.
Bacaklarımı kullanamıyorsam hangi egzersizleri yapabilirim? Boyun ve omuz esnetmeleri, kol ve sırt güçlendirme, gövde dönüşleri, ağırlık aktarma ve nefes egzersizleri bacak kullanımı gerektirmez. Programı kendi kapasitenize göre uyarlamak için fizyoterapistinize danışın.
Egzersiz sırasında ne zaman durmalıyım? Ağrı, baş dönmesi, nefes darlığı, göğüste baskı veya olağandışı yorgunluk hissederseniz egzersizi hemen bırakın. Belirtiler geçmezse sağlık kuruluşuna başvurun.
Bir sonraki adım
Aktif bir yaşamı destekleyen sandalyeyi birlikte seçelim. Günlük rutininizi ve hareket hedeflerinizi paylaşın; size uygun hafif manuel veya akülü sandalye seçeneklerini mağazalarımızda birlikte değerlendirelim.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişiye özel tıbbi değerlendirmenin veya rehabilitasyon programının yerine geçmez. Egzersizlere başlamadan önce hekim veya fizyoterapist görüşü alın. Ağrı, baş dönmesi, nefes darlığı veya göğüste baskı hissederseniz egzersizi hemen bırakın; belirtiler geçmezse sağlık kuruluşuna başvurun, acil durumlarda 112'yi arayın.