Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Oturarak Yapılabilecek Günlük Egzersizler

Tekerlekli sandalyedeki kadın,aydınlık oturma odasında kollarını yanlara açarak göğüs esnetme egzersizi yapıyor.
Poylin Medikal · Aktif Yaşam

Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Oturarak Yapılabilecek Günlük Egzersizler

Gün boyu oturmak; omuzlarda gerginlik, boyunda sertlik, dolaşımda yavaşlama ve kas gücünde azalma gibi etkiler yaratabilir. Oturarak yapılan kısa egzersizler, özel bir alet ya da spor salonu gerektirmeden günlük rutine eklenebilir. Önemli olan, kişinin hareket kapasitesine uygun hareketleri güvenli şekilde ve düzenli yapmaktır.

Kısa cevap

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre hiç hareket etmemektense biraz hareket etmek her zaman daha iyidir. Tekerlekli sandalye kullanıcıları da oturarak yapılan egzersizlerle hareketsiz geçen süreyi azaltabilir. Günlük rutine boyun ve omuz esnetmeleri, kol ve sırt güçlendirme, gövde dönüşleri, bacaklar kullanılabiliyorsa ayak bileği ve kalça hareketleri, ağırlık aktarma ve nefes egzersizleri eklenebilir. Başlamadan önce mutlaka frenleri kilitleyin, hareketleri ağrı sınırını zorlamadan yapın ve hangi egzersizlerin size uygun olduğunu bir fizyoterapistle belirleyin.

01 · Neden önemli?

Oturarak egzersiz neden önemlidir?

Dünya Sağlık Örgütü'nün 2020 fiziksel aktivite kılavuzu, genel yetişkinler için önerilen aktivite düzeylerinin engelli bireyler için de geçerli olduğunu ve tekerlekli sandalye kullanıcılarının oturarak yapılan aktivitelerle hareketsiz geçen süreyi azaltabileceğini belirtir.

150–300 dakikaHaftalık orta yoğunlukta aktivite önerisi (genel yetişkin hedefi)
Haftada 2 günKas güçlendirme aktivitesi önerisi
Biraz da olsaHiç hareket etmemektense az da olsa hareket etmek yararlıdır

OMUZLAR

Yükü taşıyan eklemler

Sandalye itme ve transferde yoğun kullanılan omuz çevresi kaslarını dengeli şekilde güçlendirmek eklemleri korumaya yardımcı olabilir.

ESNEKLİK

Sertliği azaltmak

Uzun süre aynı pozisyonda oturmak boyun, göğüs ve kalça çevresinde sertliğe yol açabilir. Düzenli esneme bu gerginliği azaltmaya yardımcı olur.

DOLAŞIM

Hareketsizliği bölmek

Kısa hareket araları, uzun süre hareketsiz kalmanın olumsuz etkilerini azaltmaya ve enerjiyi artırmaya yardımcı olabilir.

02 · Güvenlik

Başlamadan önce güvenlik kuralları

SANDALYE

Sabit ve güvenli pozisyon

  • Manuel sandalyede iki park frenini de kilitleyin.
  • Akülü sandalyede kumandayı kapatın.
  • Ayaklarınız ayaklıkta veya yerde sabit olsun.
  • Kolçaklar hareketi kısıtlıyorsa açın veya kaldırın.

VÜCUT

Kendi sınırınıza uyun

  • Hareketleri yavaş ve kontrollü yapın, sıçratmayın.
  • Nefesinizi tutmayın; hareket boyunca düzenli nefes alın.
  • Ağrı, baş dönmesi, nefes darlığı veya göğüste baskı hissederseniz hemen durun.
  • Yanınızda su bulundurun.
Önce uzmanınıza danışın. Yakın zamanda ameliyat olduysanız, kalp veya tansiyon sorununuz varsa, his kaybı olan bölgeleriniz bulunuyorsa ya da omuzlarınızda ağrı varsa egzersizlere başlamadan önce hekiminize veya fizyoterapistinize danışın. Bu yazıdaki hareketler genel bir örnektir; size özel programın yerine geçmez.
03 · Isınma ve esneme

Boyun, omuz ve göğüs esnetmeleri

Bu hareketler günün herhangi bir saatinde, özellikle uzun süre aynı pozisyonda kaldıktan sonra yapılabilir.

Boyun dönüşü

Omuzlarınız aşağıda, dik oturun ve karşıya bakın. Başınızı yavaşça sol omzunuza doğru çevirin, 5 saniye tutun ve ortaya dönün. Aynısını sağ tarafa yapın.

Her yöne 3 tekrar

Omuz yuvarlama

Kollarınız yanınızda serbestken omuzlarınızı yukarı, geriye ve aşağı doğru yavaş daireler çizerek yuvarlayın. Ardından yönü değiştirin.

Her yöne 5 tekrar

Göğüs esnetme

Sırtınızı sandalyeden hafifçe uzaklaştırarak dik oturun. Omuzlarınızı geriye ve aşağı çekin, kollarınızı yanlara açın ve göğsünüzü öne doğru açın.

5–10 saniye tut, 5 tekrar

04 · Güçlendirme

Kol, omuz ve sırt güçlendirme

Sandalye kullanıcılarında itme hareketleri göğüs ve omuzun ön kısmını daha çok çalıştırır. Sırt ve omuzun arka kısmını güçlendiren hareketler bu dengeyi desteklemeye yardımcı olabilir.

Kürek kemiği sıkıştırma

Dik oturun, kollarınız yanınızda olsun. Kürek kemiklerinizi arkada birbirine yaklaştırır gibi sıkıştırın, birkaç saniye tutun ve gevşeyin.

10 tekrar

Elastik bantla geriye çekme

Sabit bir noktaya bağlanmış egzersiz bandını iki elinizle tutun. Dirseklerinizi bükerek bandı göğüs hizasında kendinize doğru çekin ve yavaşça bırakın.

2 set × 10 tekrar

Kol kaldırma

Kollarınızı yanlardan omuz hizasına kadar yavaşça kaldırın ve indirin. Omzunuzda ağrı varsa hareketi daha alçak bir seviyede yapın veya atlayın.

10 tekrar

Baş üstü hareketlerde dikkatli olun. Omuz ağrısı olan kullanıcılarda kolları baş üstüne kaldırmak ağrıyı artırabilir. Bant direncini ve tekrar sayısını fizyoterapistinizle birlikte belirleyin; hafif dirençle başlayıp kademeli artırın.
05 · Gövde ve dolaşım

Gövde, dolaşım ve nefes egzersizleri

Üst gövde dönüşü

Kollarınızı göğsünüzde çaprazlayın. Kalçanızı sabit tutarak gövdenizi yavaşça sola çevirin, 5 saniye tutun ve ortaya dönün. Aynısını sağa yapın. Gövde dengeniz zayıfsa bir elinizle kolçaktan destek alın.

Her yöne 5 tekrar

Ağırlık aktarma

Gövdenizi öne eğerek veya yana yaslanarak kalçanızdaki baskıyı kısa süreliğine azaltın. Bu hareket aynı zamanda bası yarasını önlemeye yardımcı olur; sıklığını sağlık profesyonelinizle belirleyin.

Gün içinde düzenli aralıklarla

Ayak bileği pompası

Bacaklarınızı kullanabiliyorsanız ayak parmaklarınızı kendinize doğru çekin, sonra uzağa doğru uzatın. Bu hareket bacaklarda dolaşımı destekler.

Her ayakla 2 × 5 tekrar

Kalça yürüyüşü

Bacaklarınızı kullanabiliyorsanız sandalyenin kenarından tutunun, bir dizinizi yavaşça yukarı kaldırıp kontrollü şekilde indirin. Diğer bacakla tekrarlayın.

Her bacakla 5 tekrar

 

Derin nefes

Ellerinizi karnınızın üzerine koyun. Burnunuzdan yavaşça nefes alırken karnınızın yükseldiğini hissedin, ardından dudaklarınızı hafifçe büzerek ağzınızdan yavaşça verin. Nefes verme süresini nefes alma süresinden biraz daha uzun tutmaya çalışın.

5–10 nefes

Doğru oturma pozisyonu egzersizlerin etkisini de artırır. Ayrıntılar için Tekerlekli Sandalyede Doğru Oturma Pozisyonu rehberimize göz atabilirsiniz.

06 · Günlük program

Örnek günlük program

Egzersizi uzun tek bir seans yerine gün içine yaymak hem daha kolay hem de daha sürdürülebilirdir. Aşağıdaki program bir başlangıç örneğidir.

ZamanHareketlerSüre
SabahBoyun dönüşü, omuz yuvarlama, göğüs esnetme, derin nefes5–10 dakika
Gün içindeAğırlık aktarma ve ayak bileği pompası, kısa hareket aralarıDüzenli aralıklarla, 1–2 dakika
Öğleden sonraKürek kemiği sıkıştırma, elastik bantla geriye çekme, kol kaldırma10 dakika (haftada en az 2 gün)
AkşamÜst gövde dönüşü, göğüs esnetme, derin nefes5–10 dakika

Başlangıçta tekrar sayılarını azaltın ve vücudunuz alıştıkça kademeli olarak artırın.

DÜZENLİLİK

Sürdürülebilir alışkanlık

  • Egzersizi her gün aynı saatlere bağlayın, örneğin kahvaltı sonrası.
  • Telefonunuza hatırlatıcı kurun.
  • Bir aile üyesiyle birlikte yapmak motivasyonu artırır.

DAHA FAZLASI

Aktif yaşamı destekleyin

  • Sandalyeyle dışarıda vakit geçirmek de hareket demektir.
  • Adapte sporlar ve gruplar hakkında fizyoterapistinize danışın.
  • Hafif bir sandalye günlük hareketi kolaylaştırır.

Günlük hareketi kolaylaştıran sandalye seçenekleri için Akülü Sandalye mi Manuel Sandalye mi Daha İyi? rehberimize göz atabilirsiniz.

07 · Sık sorulan sorular

Merak edilenler.

Tekerlekli sandalye kullanıcıları egzersiz yapabilir mi?

Evet. Dünya Sağlık Örgütü, engelli bireylerin de kendi kapasitelerine uygun fiziksel aktivitelerden yararlanabileceğini ve tekerlekli sandalye kullanıcılarının oturarak yapılan aktivitelerle hareketsiz geçen süreyi azaltabileceğini belirtir.

Oturarak egzersiz ne sıklıkla yapılmalı?

Esneme ve nefes egzersizleri her gün yapılabilir. Kas güçlendirme hareketleri için haftada en az 2 gün önerilir. Sıklığı ve yoğunluğu kişinin durumuna göre fizyoterapistle belirlemek en doğrusudur.

Egzersiz yaparken frenleri kilitlemek gerekli mi?

Evet. Manuel sandalyede iki park freni de kilitlenmeli, akülü sandalyede kumanda kapatılmalıdır. Bu, hareket sırasında sandalyenin kaymasını önler.

Omuz ağrım varsa egzersiz yapabilir miyim?

Omuz ağrısı varsa egzersize başlamadan önce hekim veya fizyoterapist değerlendirmesi önerilir. Baş üstü hareketlerden kaçınmak ve hafif dirençle başlamak genellikle daha güvenlidir.

Bacaklarımı kullanamıyorsam hangi egzersizleri yapabilirim?

Boyun ve omuz esnetmeleri, kol ve sırt güçlendirme, gövde dönüşleri, ağırlık aktarma ve nefes egzersizleri bacak kullanımı gerektirmez. Programı kendi kapasitenize göre uyarlamak için fizyoterapistinize danışın.

Egzersiz sırasında ne zaman durmalıyım?

Ağrı, baş dönmesi, nefes darlığı, göğüste baskı veya olağandışı yorgunluk hissederseniz egzersizi hemen bırakın. Belirtiler geçmezse sağlık kuruluşuna başvurun.

Bir sonraki adım

Aktif bir yaşamı destekleyen sandalyeyi birlikte seçelim.

Günlük rutininizi ve hareket hedeflerinizi paylaşın; size uygun hafif manuel veya akülü sandalye seçeneklerini mağazalarımızda birlikte değerlendirelim.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişiye özel tıbbi değerlendirmenin veya rehabilitasyon programının yerine geçmez. Egzersizlere başlamadan önce hekim veya fizyoterapist görüşü alın. Ağrı, baş dönmesi, nefes darlığı veya göğüste baskı hissederseniz egzersizi hemen bırakın; belirtiler geçmezse sağlık kuruluşuna başvurun, acil durumlarda 112'yi arayın.

Etiketler: tekerlekli sandalye egzersizleri,oturarak egzersiz,tekerlekli sandalye kullanıcıları için egzersiz,sandalyede yapılabilecek egzersizler,omuz güçlendirme egzersizi,engelliler için egzersiz,ağırlık aktarma,nefes egzersizi,yaşlılar için oturarak egzersiz,aktif yaşam
Kasım 13, 2026
Listeye dön
cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR
Çerez Kullanımı

Sizlere en iyi alışveriş deneyimini sunabilmek adına sitemizde çerezler(cookies) kullanmaktayız. Detaylı bilgi için Kvkk sözleşmesini inceleyebilirsiniz.